Muhandislik ta’limida yuqori darajadagi fikrlash kompetensiyalarini rivojlantirishga xizmat qiluvchi adaptiv 5D simulyatsiya tizimlari

Dolzarblik: An’anaviy o‘qitish modellarida yuqori darajali fikrlash (YDF) ko‘nikmalari - tahlil, sintez, baholash
va yaratish - tizimli ravishda yetarlicha rivojlantirilmayapti.
Maqsad: Ushbu maqolada 5D o’quv tizimi (Belgilash → Kashf etish → Muhokama → Namoyish → Bajarish)
doirasida simulyatsiyaga asoslangan o’qitishni (SAO) nazariy va empirik jihatdan tadqiq etish hamda YDF
ko’nikmalarini o’lchash uchun HOT Indeksi (HOTI) va o’quv yutuqlarini bashorat qiluvchi O‘quv Yutuqlari
Modeli (OYM) taklif qilish ko‘zlangan.
Usullar: 124 nafar bakalavr STEM talabalari ishtirokida aralash metodlar yordamida kvazieksperimental tadqiqot
o’tkazildi; kognitiv yuk nazariyasi, konstruktivizm va moslashuvchan o‘qitish tizimlari konsepsiyalariga tayanildi.
Natijalar: YDFning barcha besh o‘lchovida sezilarli yutuqlar qayd etildi (Cohen’s d = 0,68–0,94; p < 0,001).
Simulyatsiya dvigatelidagi moslashuvchan tarmoqlanish kognitiv yukni 31% ga kamaytirdi va bilimlarni o‘tkazish
aniqligini 24,3 foiz punktga oshirdi.