Qirgʻiz Respublikasi quyosh energetikasi salohiyatining radiatsiya, hudud va infratuzilma omillarini hisobga olgan kompleks bahosi

Dolzarbligi: Qirgʻiziston Respublikasi quyosh radiatsiyasining katta resursiga ega, biroq uning elektr energetikasi asosan gidrogeneratsiyaga tayanadi, yuklamaning qishki choʻqqisi esa daryo oqimining mavsumiy minimumiga toʻgʻri keladi. Darajalari yagona toʻr va davr boʻyicha hisoblangan, viloyatlarni taqqoslash esa barqarorlikka tekshirilgan salohiyatni kelishilgan ichma-ich baholash vazifasi hal etilmagan.

Maqsad: tarmoqqa ulangan fotoelektr stansiyalarning yalpi radiatsiya va texnik salohiyatini ichma-ich baholash, yetti viloyatda yaroqli maydonlarning tarmoq mavjudligini dastlabki skrining qilish hamda viloyatlarning barqaror navbatliligini aniqlash.

Usullari: 2001–2025-yillar uchun ochiq ma’lumotlar (ERA5-Land, Copernicus DEM GLO-30, ESA WorldCover, WDPA, OpenStreetMap) 100 m li toʻrda qayta ishlandi. Yalpi salohiyat ufq soyasi va yonbagʻirlar ekspozitsiyasini hisobga olgan holda, texnik salohiyat pvlib asosidagi soatlik model bilan uchta chiqarib tashlash stsenariysi boʻyicha, tarmoq mavjudligi esa elektr uzatish liniyalarigacha boʻlgan masofa boʻyicha baholandi. Beshta koʻrsatkich boʻyicha viloyatlar reytingi 20 ta qoʻyilishda va tasodifiy vazn toʻplamlarida tekshirildi.

Natijalar: Quyosh radiatsiyasining yalpi salohiyati yiliga 351,8 ming TVt·soatni tashkil etdi (ufq soyasi va yonbagʻirlar ekspozitsiyasi hisobga olinganda 331,0 ming TWh). Joylashtirish zichligi 70 MW//km² (DC) boʻlganda texnik salohiyat chiqarib tashlash stsenariysiga qarab yiliga 688 dan 10 437 TVt·soatgacha oʻzgaradi. Maydoni kamida 1 km² boʻlgan tutash uchastkalar umumiy maydonining 45,6% i elektr uzatish liniyasidan 5 km gacha masofada joylashgan. Dastlabki oʻrganish uchun eng yuqori ustuvorlikka Issiqkoʻl, Osh, Botken va Norin viloyatlari ega.