Qayta tiklanuvchi energiya manbalari texnologiyalari uchun zamonaviy uglerod izi va hayot siklini baholash metodikalarining tahliliy sharhi hamda Markaziy Osiyo sharoitlariga moslashtirish istiqbollari

Dolzarbligi: Markaziy Osiyo sharoitlari uchun moslashtirilgan uglerod izi va hayotiy sikl tahlili metodikalariga ehtiyoj katta, biroq mavjud CF/LCA yondashuvlari asosan Yevropa, Shimoliy Amerika va Xitoy uchun ishlab chiqilgan hamda O‘zbekistonga mos bo‘lmagan inventar ma’lumotlar va iqlimiy farazlarga tayanadi.

Maqsad: Asosiy qayta tiklanuvchi energiya texnologiyalari uchun zamonaviy CF va LCA metodologiyalarini tizimlashtirish va ularning qaysi elementlari Markaziy Osiyo sharoitlariga moslashtirilishi zarurligini aniqlash.

Usullari: 2005–2025 yillarda chop etilgan ishlar Scopus, Web of Science, Google Scholar va eLibrary bazalaridagi tadqiqotlarni PRISMA yonashuvi asosdia oldindan belgilangan mezonlar bazasida tizimli tahlil amalga oshirilgan.

Natijalar: CF/LCA metodikalari global darajada yaxshi rivojlangan bo‘lsa‑da, Markaziy Osiyo uchun ularni qo‘llash lokal LCI ma’lumotlarining yo‘qligi, iqlimiy degradatsiya omillari va hayotiy siklning yakuniy bosqichlari yetarli hisobga olinmasligi bilan cheklanmoqda; mintaqaviy inventarlar, dinamik LCA va arid hududlar uchun iqlimga mos CF modellari ustuvor tadqiqot yo‘nalishlari sifatida taklif etildi.