Oʻzbekistonda shamol energetikasi rivojlanishining yashil iqtisodiyotdagi ahamiyati

Dolzarblik: O‘zbekistonda qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirish energiya iste’molining ortib borishi va uglerod chiqindilarini kamaytirish zarurati sharoitida strategik vazifadir. Shamol energetikasi katta salohiyatga ega — baholashlarga ko‘ra, mamlakatning umumiy shamol resurslari 520 GVt dan ortiq bo‘lib, bu milliy ehtiyojlardan bir necha baravar ko‘pdir. Qoraqalpog‘iston, Navoiy va Buxoro viloyatlarida yirik shamol elektr stansiyalarini qurish energiya balansini diversifikatsiya qiladi, gaz elektr stansiyalariga yukni kamaytiradi va energiya xavfsizligini mustahkamlaydi.

Maqsad: O‘zbekistonda shamol energetikasi bo‘yicha amalga oshirilayotgan va istiqboldagi loyihalarning qayta tiklanuvchi energiya ulushini oshirish, energiya xavfsizligini ta’minlash va “yashil iqtisodiyot” strategiyasini amalga oshirishdagi ahamiyatini baholash.

Usullar: O‘zbekiston Energetika vazirligi statistikasi va loyiha hujjatlarini tahlil qilish; shamol elektr stansiyalarining quvvati va ishlab chiqarish hajmini IRENA va IEA xalqaro ma’lumotlari bilan solishtirish; ekologik va iqtisodiy samaralarni baholash (CO₂ chiqindilarini kamaytirish, gazni tejash, ish o‘rinlari yaratish).

Natijalar: Ko‘rsatildiki, 2030 yilga qadar O‘zbekistonda 3 GVt dan ortiq shamol quvvatlari ishga tushirilishi rejalashtirilgan (Navoiy – 500 MVt, Buxoro – 1000 MVt, Qoraqalpog‘iston – 1500 MVt va boshqalar). Bu loyihalar yiliga o‘nlab milliard kVt•soat elektr ishlab chiqaradi, 3 mlrd m³ dan ortiq tabiiy gazni tejashga hamda 5 mln tonnagacha CO₂ chiqindilarini kamaytirishga imkon beradi. Shamol energetikasining keng ko‘lamli joriy etilishi “Yashil iqtisodiyotga o‘tish strategiyasi”ni amalga oshirishga xizmat qiladi va qayta tiklanuvchi energetika sohasidagi jahon tendensiyalariga mos keladi.